Sjukefråvær og sjukepengar

Som arbeidsgjevar har du ansvar for å følgje opp sjukemelde og førebyggje sjukefråvær. Når ein arbeidstakar blir sjuk har både arbeidstakaren og du som arbeidsgjevar eit ansvar.


NAV om forsikring for små bedrifter

Melding om sjukefråvær

Arbeidstakaren må varsle arbeidsgjevaren så snart som mogleg ved sjukefråvær. Du kan ikkje krevje å få vite årsaka til sjukefråværet. Plikta til å betale sjukepengar byrjar den dagen du har fått beskjed om fråværet, med mindre arbeidstakaren har vore hindra i å melde frå.

NAV om ulike former for sykmelding

Når må du betale sykepengar

Som arbeidsgjevar må du betale sjukepengar i eit tidsrom på opptil 16 kalenderdagar (arbeidsgjevarperioden). Alle dagar vert talde med, ikkje berre dagar arbeidstakaren skulle vore på jobb. Arbeidsgjevarperioden vert rekna frå og med første heile sjukefråværsdag. Arbeidstakaren må ha jobba hos deg i minst fire veker for å ha rett til sjukepengar.

Dersom ein tilsett blir sjuk på nytt når det har gått mindre enn 16 kalenderdagar sidan forrige sjukefråvær, skal dette reknast med i same arbeidsgjevarperiode. Dersom det har gått meir enn 16 kalenderdagar sidan arbeidstakaren kom tilbake i jobb, vil du ha plikt til å betale sjukepengar for ein ny arbeidsgjevarperiode ved nytt fråvær.

Dersom det er bestemt i arbeidsavtalen eller tariffavtalen at arbeidsgjevaren skal betale full lønn under sjukdom, gjeld vanlege lønnsutbetalingar under sjukefråvær. Som arbeidsgjevar kan du likevel krevje sjukepengane refunderte frå NAV. Du vil ikkje få refusjon for utbetalingar som overstig 6 G (grunnbeløpet til folketrygda).

NAV - grunnbeløpet (G) i folketrygden

NAV om sykepenger til arbeidstaker

Folketrygdloven generelle regler for rett til sykepenger

Eigenmelding

Eigenmelding inneber at ein tilsett melder frå om arbeidsuførleik på grunn av sjukdom eller skade, utan å leggje fram legeerklæring. For å kunne nytte eigenmelding må arbeidstakaren ha arbeidd hos deg i minst to månader.
Ved fråvær ut over tre kalenderdagar (helgedager vert talde med) skal arbeidstakaren normalt levere sjukemelding. Dersom arbeidstakaren blir sjuk igjen og leverer ny eigenmelding før det har gått 16 kalenderdagar, gjeld den same arbeidsgjevarperioden vidare. Du kan bestemme at retten til å bruke eigenmelding skal vere avgrensa til fire gonger i løpet av ein 12-månadersperiode. Det er her utan betyding om fråværet er ein, to eller tre dagar.

NAV om egenmelding

Folketrygdloven om egenmelding

Utvida eigenmelding

Arbeidsgjevaren kan gje arbeidstakarane rett til å nytte eigenmelding ut over retten som følgjer av folketrygdlova. Tilsette i IA-verksemder (verksemd som har forplikta seg til IA-avtalen om inkluderande arbeidsliv) hadde fram til 1. januar 2019 rett til eigenmeldt sjukefråvær på inntil åtte dagar per sjukdomstilfelle, totalt 24 dagar per år. IA-avtalen som gjeld frå 2019 og ut 2022 oppfordrar alle verksemder til å vurdere ordninga med utvida eigenmelding.

NAV - om inkluderende arbeidsliv (IA)

Tap av retten til å nytte eigenmelding

Som arbeidsgjevar kan du ta frå ein arbeidstakar retten til å få sjukepengar på grunnlag av eigenmelding dersom han/ho i løpet av 12 månader har hatt minst fire fråvær utan å leggje fram legeerklæring, eller du som arbeidsgjevar har rimeleg grunn til å gå ut frå at fråværet ikkje skuldast sjukdom. Før du tek frå ein arbeidstakar denne retten skal han/ho gjevast høve til å uttale seg. Ei avgjerd om å ta frå ein arbeidstakar retten til å bruke eigenmelding skal vurderast på nytt etter seks månader.

Folketrygdloven om tap av retten til å benytte egenmelding

NAV - om inkluderende arbeidsliv (IA)

Sjukemelding

Sjukemelding kan skrivast ut av lege, kiropraktor eller manuellterapeut. Det finst ulike former for sjukemelding. Ved gradert sjukemelding (kan ikkje vere lågare enn 20 prosent) kan kontakten med arbeidsplassen oppretthaldast samstundes som du dreg nytte av restarbeidsevna. Tidsrom med graderte sjukepengar vert rekna med i den totale lengda på sjukepengeperioden.

Avventande sjukemelding

Avventande sjukemelding er ein beskjed til arbeidsgjevaren om at sjukemelding kan unngåast dersom arbeidet vert lagt til rette. Dersom tilrettelegging ikkje er mogleg og den tilsette blir heilt borte frå jobben, endrar legen den avventande sjukemeldinga til ei ordinær sjukemelding. Sjukemeldinga gjeld då frå startdatoen for den avventanda sjukemeldinga.

Digital sjukemelding og oppfølgingsplan

Alle sjukemelde arbeidstakarar kan ta imot og sende sjukemeldinga og søknaden om sjukepengar  elektronisk til arbeidsgjevaren sin. Etter sjukemelding får arbeidstakaren eit varsel på SMS eller e-post med oppfordring om å logge seg inn på nav.no. Her kan han/ho sjå sjukemeldinga og sende ho til deg. Du vil få sjukemeldinga i innboksen i Altinn. Samstundes kan du som arbeidsgjevar sende NAV informasjon om kven som er nærmaste leiar med personalansvar for den sjukemelde. Då får leiaren tilgong til ei eiga side med oversikt over sjukemeldingane og informasjon om oppfølginga.

NAV om sykmeldt arbeidstaker

NAV om digital sykmelding - informasjon til arbeidsgivere

NAV om digital sykmelding

NAV om tilganger i Altinn

Sjukemelding på papir

Ei sjukemelding på papir har opptil fire delar (A, B, C og D). Legen (eventuelt kiropraktor eller manuellterapeut) sender del A av sjukemeldinga til NAV. Del B er den sjukemelde sin kopi. Den sjukemelde skal sende del C til arbeidsgjevaren same dag. Ved fråvær i inntil 16 dagar skal arbeidsgjevaren også ha del D, der arbeidstakaren har fylt ut krav om sjukepengar i arbeidsgjevarperioden. Ved fråvær utover 16 dagar skal den sjukemelde sende del D direkte til NAV, med mindre det er avtalt at arbeidsgjevaren forskoterer sjukepengar etter arbeidsgjevarperioden. I så fall skal arbeidsgjevaren ha del D.

Utrekning av sjukepengegrunnlaget

Sjukepengar skal kompensere for bortfall av arbeidsinntekt under sjukdom eller skade. Sjukepengegrunnlaget er inntekta sjukepengane skal reknast ut etter. Sjukepengegrunnlaget vert fastsett etter utrekna inntekt per veke for ein bestemd periode før sjukefråværet. Lønnsinntekt og andre godtgjersler vert tekne med. Det same gjeld tillegg for ubekvem arbeidstid og ulempetillegg for spesielle arbeidsforhold. Derimot ikkje særgodtgjersler som bilgodtgjersle.

Det vert ikkje rekna sjukepengar for årsinntekt som overstig seks gonger grunnbeløpet i folketrygda.

Arbeidstakarar med ei årsinntekt lågare enn ½ G (for tida 49 929 kroner/år) har ikkje rett til sjukepengar frå NAV. Utrekninga du legg til grunn for å betale ut sjukepengar frå bedrifta er den same som du melder inn på inntektsopplysningsskjemaet til NAV. Når NAV skal ta over ansvaret kan fleire forhold bli tekne i betraktning. For nytilsette kan det for eksempel vere aktuelt å ta omsyn til tidlegare inntekter.

Forskotering og refusjon av sjukepengar ut over arbeidsgjevarperioden

Ein arbeidsgjevar som betalar ut lønn/sjukepengar utover arbeidsgjevarperioden på 16 dagar, kan krevje refusjon frå NAV. NAV refunderer ikkje lønn over 6 G (grunnbeløpet). Eventuelt pålegg om forskotering av sjukepengar må vere avtalt i arbeids- eller tariffavtalen. Dersom du ikkje forskoterer sjukepengar ut over arbeidsgjevarperioden, vert desse ytingane betalte direkte frå NAV til arbeidstakaren. Ytingane vert rekna ut på same måte som sjukepengar. NAV refunderer feriepengar for inntil 48 sjukemeldingsdagar. Dersom du har betalt sjukepengar ut over arbeidsgjevarperioden må du søkje om refusjon innan tre månader for ikkje å miste retten til refusjon.

Inntektsopplysningar til NAV

Før NAV kan ta over sjukepengeansvaret og betale sjukepengar til arbeidsgjevaren eller direkte til den sjukemelde må arbeidsgjevaren sende inn skjemaet om inntektsopplysningar til NAV.

NAV - skjema inntektsopplysninger for arbeidstaker

Frivillig forsikring mot ansvar for sjukepengar i arbeidsgjevarperioden for små bedrifter

Som arbeidsgjevar kan du forsikre deg mot ansvar for sjukepengar i arbeidsgjevarperioden (arbeidsgjevarperioden er normalt dei første 16 sjukedagane) gjennom NAV. Det er eit vilkår at dei samla lønnsutbetalingane i føregåande år ikkje var høgare enn 40 G (grunnbeløpet).

NAV - frivillig forsikring mot ansvar for sykepenger i arbeidsgiverperioden for små bedrifter

For å søkje om dette fyller du ut skjemaet "Forsikring mot ansvar for sjukepengar i arbeidsgivarperioden for små bedrifter").

Refusjon av sjukepengar ved fråvær dei første 16 dagane

I enkelte tilfelle får bedrifta refusjon (men må forskotere sjukepengane) også for fråvær innanfor dei første 16 dagane:

  • Dersom NAV har innvilga fritak fordi arbeidstakaren har ein langvarig eller kronisk sjukdom
  • Dersom arbeidstakaren er sjukemeld på grunn av ein svangerskapsrelatert sjukdom og NAV har innvilga fritak for arbeidsgjevarperioden
  • Etter tre fråværsdagar i små bedrifter (samla lønnsutbetalingar forrige år ikkje høgare enn 40 G) som har forsikra seg mot sjukepengeansvaret i arbeidsgjevarperioden


Arbeidsgjevaren har ikkje sjukepengeansvar når det er mindre enn fire veker sidan arbeidsforholdet starta.

Spørsmål om sjukemelding

NAV svarar på spørsmål om sjukemelding, refusjon av sjukepengar og oppfølging av sjukemelde.

NAVs Arbeidsgivertelefon

Fant du det du leitte etter?

Takk for tilbakemeldinga.

Åpne kontaktskjema